به گزارش پایگاه خبری ربیع، به نقل از فارس، محسن جدیدی قائم مقام دبیر علمی نخستین کنفرانس ملی علوم شناختی و رسانه ، گفت: انسان همواره تلاش کرده است از ابتدای خلقت ذهن خود را بشناسد و نویسندگان اولیه و اندیشمندان و فیلسوفان از واژگانی نظیر خرد، حماقت، تعقل و تفکر برای این شناخت یاد کرده‏‌اند، فیلسوفان بزرگی نیز نظیر افلاطون و ارسطو به این موضوع اهتمام داشته‏‌اند که دانش انسان چگونه شکل می‏کرد و کارکردهای آن چگونه است.

وی افزود: با ظهور علم روان‏شناسی در ابتدای قرن نوزدهم و به خصوص روان‏شناسی تجربی پژوهشگران به دنبال پیدا کردن ویژگی‏های خاص انسان‏ها برآمدند، برای مثال جامعه‏ روان‏شناسی رفتارگرا انسان را مجموه‏ای از رفتارها می‌‏داند که از محیط پیرامونی شکل می‏گیرد که به ‏نظرشان از نظر پاسخ به موقعیت‏‌ها تفاوتی با سایر پستانداران ندارند، آن‏ها انسان را نسخه‏ پیشرفته‏ سایر پستانداران می‏‌دانند که با توجه به مفهوم «علت-معلول»، مسأله‏ محرک-پاسخ را پیش می‏‌کشند و توجهی به شناخت ندارند، با توجه به گسترده شدن دانش در حوزه‏ روان‏شناسی رویکردهای جدیدی شکل گرفتند که به رویکردهای پردازش اطلاعات معروف شدند، این رویکردها بیش‏تر به بررسی تفکر انسان، فرایندهای استدلال و آگاهی از پیچیدگی عملکردهای ذهن می‌‏‏پردازند.

قائم مقام دبیر علمی نخستین کنفرانس ملی علوم شناختی و رسانه اظهار داشت: در ادامه‏ رشد و توسعه‏ روان‏شناسی به بررسی شبکه‌‏های عصبی پرداخته شد که در آن مسیرها و علائم عصبی که عملیات فکری را در مغز تولید و حمایت می‏کنند مورد توجه قرار گرفت و پژوهش‌‏های این حوزه شواهد بسیار جالب و پیچیده‌‏ای را در حوزه‏ شناخت فراهم آورد. برای مثال، تصویرنگاری مغزی توانست تغییرات سیستمی را هنگام رو به رویی با محرک‏ها در مغز رصد کند و مشخص کند، مغز بر اساس تجارب قدیم و تجارب روزمره چه تغییراتی را در خود ایجاد می‏کند. با این مقدمه، در زیر به تعریف علوم شناختی می‏پردازیم.

جدیدی گفت: علوم شناختی مطالعه‏ علمی ذهن انسان و تا حد زیادی بین رشته‏‌ای است که از تفکرات و روش‏‌شناسی روان‏شناسی، انسان‏‌شناسی، علم کامپیوتر، زبان‏شناسی، فلسفه و علم عصب‌‏نگر متشکل شده؛ هدف عمده و گسترده‏ علم شناختی مشخص کردن ماهیت دانش انسان هم در شکل و هم در محتوا است و این‏که مشخص سازد این دانش چگونه کسب، پردازش، و استفاده می‏‌شود.

به گفته وی، حوزه‌‏های فعال پژوهش‌‏های شناختی نیز عبارت از زبان، حافظه، ادراک و شناخت دیداری، هوش مصنوعی، تفکر و استدلال، شناخت اجتماعی، تصمیم‏‌گیری، و رشد شناختی است.

جدیدی عنوان کرد: مطالعات علوم شناختی تشریح کننده‏ این مسأله است که علی‏رغم وجود شکاف‌‏ها و سوالات مرتبط با شناخت در انسان، سوالات مرتبط با نظام مولکولی و سلولی علم عصب‏نگر درک ذهن و مغز در نهایت مسأله‏‌ای جدایی‌ناپذیر است، لذا، برای پیوند دادن این شکاف‌‏ها آزمایشگاه‌‏های شناختی پیچیده و گسترده‌‏ای شکل گرفته است که در این رهگذر فرصت‌‏های زیادی برای تعامل و همکاری بین دستگاه‌‏های مختلف فراهم آمده است.

وی گفت: بی تردید از آنجا که حیات انسان و جامعه وابسته به کارکردهای مغزی اوست، شناخت ما از مغز و ذهن می‏تواند تأثیر مهمی بر ابعاد حیات انسان داشته باشد، در این میان هوش مصنوعی و ساخت رایانه‌هایی که بتواند وظایف انسان را انجام دهند، پزشکی و جبران آسیب‌های مغزی و شناختی، آموزش و پرورش، سلامت روانی و اجتماعی، سیاست، رسانه‏‌ها و افکار عمومی، امنیت و دفاع، اقتصاد و بهزیستی، مهندسی و رابطه انسان و فناوری از اهمیت بیشتری برخوردارند.

وی اضافه کرد: همه این حوزه ها با علوم شناختی رابطه ای تنگاتنگ دارند و به همین دلیل رشته‌‏هایی چون هوش مصنوعی، آموزش و پرورش شناختی، روان‏‌درمانی شناختی، شناخت اجتماعی و روان‏شناسی سیاسی، روان‏شناسی تحلیل اطلاعات و رسانه‏‌های گروهی، علوم دفاعی شناختی، اقتصاد شناختی، مهندسی شناختی و غیره پدید آمده‌‏اند تا با استفاده از یافته‏‌های علوم شناختی درباره مغز و ذهن انسان، زمینه استفاده بهینه از این علم را فراهم ساخته، کاستی‌‏های آن‏ را جبران و از بروز خطاهای ذهنی انسان جلوگیری کنند.

قائم مقام دبیر علمی نخستین کنفرانس ملی علوم شناختی و رسانه گفت: رشد انفجاری این علم در ۲۰ سال اخیر حتی از رشد سریع علم فیزیک هم چشم‌گیرتر بوده است؛ البته این مساله دلیل واضحی دارد که به پیشرفت های فناوری و به خصوص استفاده از انواع روش‌‏های غیرمهاجم برای بررسی مغز انسان و روش‌‏های مهاجم برای مغز نخستیان نظیر میمون رسوس برمی‏‌گردد، در ایران نیز طی چند سال اخیر این حوزه از علم بسیار مورد توجه قرار گرفته و گروه‏‌های علمی در دانشگاه‏‌های مختلف کشور اعم از دانشگاه‌‏های علوم پزشکی، دانشکده‏‌های فنّی و مهندسی در علوم رایانه‏‌ای و مؤسسات و پژوهشکده‏‌های علوم شناختی فعالیت‌‏های ارزنده‏ و قابل توجهی را بنیان نهاده و با سرعت چشمگیری در حال توسعه‏ آن هستند.

قائم مقام دبیر علمی نخستین کنفرانس ملی علوم شناختی و رسانه ادامه داد: برخی از این دانشگاه‌‏ها و مؤسسات پژوهشی در کشور عبارت از پژوهشکده علوم شناختی پژوهشگاه دانشهای بنیادی (مرکز فیزیک نظری و ریاضیات)؛ دانشگاه تهران؛ دانشگاه اصفهان؛ دانشگاه شهید چمران اهواز (گرایش ذهن، مغز، تربیت)؛ پژوهشکده علوم شناختی (غیرانتفاعی)؛ پژوهشکده علوم شناختی دانشگاه شهید بهشتی؛ دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تبریز؛ دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد؛ مرکز تحقیقات سیستم‌های هوشمند و علوم شناختی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین، مرکز فناوری و نوآوری سینتک هستند.

وی با بیان اینکه علوم شناختی پروژه‌ای در حال پیشرفت است که از دهه‌ ۱۹۵۰ میلادی آغاز شده و نام «علوم شناختی» در سال ۱۹۷۳ به آن داده شده است، گفت: این شاخه از علم هنوز در ابتدای راه قرار دارد و افق‌های بسیاری برای گسترش و پژوهش دارد، با عنایت به این مطالب و با توجه به سابقه‏ این علم در کشور، خبرگزاری فارس نیز با توجه ویژه به این موضوع و اهتمام خاص دانشگاه‌‏ها و مراکز علمی برگزاری نخستین همایش رسانه و علوم شناختی را در دستور کار دارد و محورهای مختلفی را مد نظر قرار داده است.

به گفته وی، این همایش با توجه به مسائل و مشکلات موجود در حوزه‏ رسانه، اهمیت رسانه و علوم شناختی در جامعه و همچنین لزوم پرداختن به مسائل بدیع این حوزه، ۱۳ محور مختلف فلسفه و رسانه؛ زبان‏شناسی شناختی و رسانه؛ علوم اعصاب و رسانه؛ هوش مصنوعی و رسانه؛ رباتیک و رسانه؛ علوم تصمیم و رسانه؛ روان‏شناسی شناختی و رسانه؛ جامعه‏‌شناسی شناختی و رسانه؛ اقتصاد شناختی و رسانه؛ اقتصاد توجه و رسانه؛ بازاریابی شناختی و رسانه؛ تربیت فردی و رسانه؛ و سیاست‏گذاری عمومی و رسانه را مد نظر قرار داده و با حمایت پژوهشگران، نخبگان، سیاست‏گذران و اندیشمندان می‏‌تواند افق‌‏های روشنی را پیشِ روی محققان و دستگا‏ه‌‏های علمی و اجرایی قرار دهد.

انتهای پیام/