به گزارش پایگاه خبری ربیع، فساد، یک پدیده ناهنجار اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که می‌توان آن را بهره‌گیری نادرست از اختیارات در راستای منافع شخصی تعریف کرد. رواج فساد اداری و اقتصادی در یک جامعه باعث بی‌اعتمادی به نظام سیاسی، پایمال‌شدن حقوق افراد جامعه، افزایش فقر، کاهش سرمایه‌گذاری، بهره‌مندی نابرابر از فرصت‌ها، تضعیف فرهنگ کار و نوآوری و ایجاد و افزایش بی‌عدالتی می‌شود. در سایه فساد اقتصادی، فرایند پیشرفت و توسعه زیان می‌بیند و بسیاری از متغیرهای اقتصادی همچون تورم، بیکاری، رکود و … از این پدیده تأثیر می‌پذیرند.

بی‌تردید یکی از وظایف مهم نظام اسلامی، نظارت بر اعمال کارگزاران است. در شأن نظام اسلامی نیست که خدای نکرده برخی کارگزاران طوری زندگی و رفتار کنند که با تضییع حقوق مردم ثروت‌های بادآورده گرد آورند. اینکه یک روز فساد ملی ۱۰۰ هزار میلیاردی افشا می‌شود و عوامل آن محاکمه می‌شوند، نگرانی اجتماعی زیادی را در پی دارد. هرچند این نشانه اقتدار حکومت است که مفسدان را شناسایی و با آن‌ها برخورد می‌کند.

حضرت علی(ع) به رفتار و اعمال کارگزاران نظام اسلامی حساسیت ویژه‌ای داشته و به‌طور کامل بر آن‌ها نظارت داشتند تا آن‌ها از صراط مستقیم گمراه نشوند؛ چنانچه خطاب به شریح قاضی فرمودند: به من خبر دادند خانه‌ای با هشتاد دینار خریده‌ و سندی برای آن نوشته‌ای و گواهانی آن را امضا کرده‌اند. شریح گفت: آری‌ ای امیر مؤمنان. امام(ع) نگاه خشم‌آلودی به او کردند و فرمودند: ای شریح، به‌زودی کسی به سراغت می‌آید که به نوشته‌ات نگاه نمی‌کند و از گواهانت نمی‌پرسد تا تو را از آن خانه بیرون کند و تنها به قبر بسپارد. ای شریح، اندیشه کن که آن خانه را با مال دیگران یا با پول حرام نخریده باشی که آنگاه خانه دنیا و آخرت را از دست داده‌ای.

همچنین حضرت به اشعث بن قیس، فرماندار آذربایجان، درباره استفاده ناروا از بیت‌المال هشدار دادند و بیت‌المال را مال خدا دانستند و فرمودند: همانا پست فرمانداری برای تو وسیله آب و نان نیست، بلکه امانتی در گردن توست… در دست تو اموالی از ثروت‌های خدای بزرگ و عزیز است و تو خزانه‌دار آنی.

حضرت در نامه به زیاد بن ابیه، جانشین فرماندار بصره، درباره خیانت به بیت‌المال هشدار دادند و فرمودند: به خدا سوگند می‌خورم اگر به من گزارش کنند در اموال عمومی خیانت کردی، کم یا زیاد، چنان بر تو سخت می‌گیرم که کم‌بهره و در هزینه عیال درمانده و خوار و سرگردان شوی.

شکی نیست که امیر مؤمنان(ع) برای مبارزه با فساد تمایزی بین نزدیکان و دیگران قائل نبود. ایشان اصول اسلامی را یکسان و بدون گذشت درباره تمام افراد جامعه اجرا می‌کرد. حضرت رفتار با برادرش را که خواهان سهم بیشتری از بیت‌المال شده بود، این‌گونه توضیح می‌دهد: به خدا سوگند برادرم عقیل را دیدم که به‌شدت تهیدست شده بود و از من درخواست داشت یک من از گندم‌های بیت‌المال را به او ببخشم… چون به گفته‌های او گوش دادم، پنداشت که دین خود را به او واگذار می‌کنم و از راه عادلانه خود دست برمی‌دارم. روزی آهنی را گداخته و به جسمش نزدیک کردم؛ چون بیمار از درد فریاد زد؛ به او گفتم از حرارت آهنی می‌نالی که انسانی به بازیچه آن را گرم ساخته است؟ اما مرا به آتش دوزخی می‌خوانی که خدای جبارش با خشم خود آن را گداخته است.

در جای دیگر خطاب به مالک می‌گویند: ای مالک! همانا زمامداران را خواص و نزدیکانی است که خودخواه و چپاولگرند و در معاملات انصاف ندارند. ریشه ستمکاری‌شان را با بریدن اسباب آن بخشکان و به هیچ‌کدام از ایشان زمین واگذار مکن و به گونه‌ای با ایشان رفتار کن که قراردادی به سودشان منعقد نشود که به مردم زیان رساند.

رشوه و رشوه‌خواری، یکی از رایج‌ترین انواع فساد مالی و اقتصادی است که باعث واردکردن زیان‌های شدید به اقتصاد ملی می‌شود. در حدیث معروفی که از رسول خدا نقل شده است، می‌خوانیم: خداوند گیرنده و دهنده رشوه و آن کس را که واسطه میان آن دو است، از رحمت خود دور می‌گرداند.

امام علی(ع) در این‌باره می‌فرمایند: همانا ملت‌های پیش از شما به هلاکت رسیدند به این دلیل که حق مردم را نپرداختند؛ پس دنیا را با رشوه‌دادن به دست آوردند و مردم را به راه باطل بردند و آنان اطاعت کردند.

امروز بخشی از نگرانی‌های مردم در همین موارد است. مردم از رانت و رشوه و گرانی و مفاسد اقتصادی، از زیاده‌خواهی‌های برخی مسئولان و دست‌اندرکاران امور و وابستگانشان، از کاخ‌نشینان و اشرافیگری‌ها و بی‌عدالتی‌ها و بعضی تبعیض‌ها به‌شدت در رنج‌اند. مردم می‌خواهند مسئولان دلسوزانه خدمت، همانند مردم زندگی و معنی نداری و بی‌پولی را درک کنند و به فکر رفع مشکلات باشند و شب از روز نشناسند. مردم خواهان برخورد سریع، عادلانه و عاقلانه با مفسدان هستند و اینکه بدون فوت وقت همه مفسدان به سزای اعمالشان برسند. همچنین مسئولان دیگر آزمون و خطا نکنند، بلکه با استفاده از تجربیات چهار دهه گذشته و کشورهای موفق راه درست را انتخاب و از هزینه‌تراشی ملی دوری کنند.