پایگاه خبری ربیع – اصفهان: بعضی شهرها هستند که آثار تاریخی جالب توجهی دارند؛ مثل اصفهان، شیراز، تهران، تبریز و کرمان  اما بعضی شهرها هم  از وفور آثار تاریخی به یک موزه می‌مانند: مثل میبد، اردکان، اردستان و زواره.

این شهرها  در پاییز هوایی ملایم و دلپذیر دارند و فصل سفر به آنها همین ایام است، آنقدر آثار جالب توجه دارند که انتخاب و معرفی شماری از آنها کاری است بس دشوار.

در واقع، بافت تاریخی منسجم این شهرها باعث شده که همه کوچه‌ها و گذرها و خانه‌ها و سایر بناهای‌شان در نوع خود دیدنی باشند. کافی است پای پیاده از یک سر شهر شروع کنید و به سر دیگر بروید تا در پیچ و خم هر کوی و برزن به چشم‌اندازی کهن و آثاری چشم‌نواز برسید.
شهر زواره راه به اسطوره‌ها می‌برد و تاریخی دور و دراز دارد. در شاهنامه، زواره نام برادر رستم است و عده‌ای بر این عقیده‌اند که این شهر را او ساخته است. اما از نظر تاریخی می‌دانیم که زواره دست‌کم از زمان ساسانیان (سده سوم تا هفتم میلادی) جای مهمی‌ بوده است؛ چندان که میزبان یکی از آتشکده‌های بزرگ ساسانی بود و اکنون نیز در بخش شمال شرقی شهر، بقایای برخی بناهای مربوط به دوره ساسانی به چشم می‌خورد. طبق افسانه‌های محلی، این ویرانه‌ها بازمانده کاخ هایی هستند که خسرو اول، انوشیروان برای دوستان خود ساخته است.
در دوران پس از اسلام و در سده چهارم هجری قمری که سلسله شیعه مذهب آل‌بویه، بر بخش‌های وسیعی از ایران حکم‌فرما شدند، عده‌ای از سادات به زواره مهاجرت کردند. بنابراین زواره یکی از خاستگاه‌های سادات ایران و خصوصا خاستگاه سادات طباطبایی است. در دوره یورش مغولان، زواره به خاطر مقاومت شدیدی که علیه مهاجمان صورت داد، به آتش کشیده و ویران شد اما در دوره صفویه دوباره جان گرفت و به عنوان یکی از مراکز مهم تشیع در ایران جلوه‌گر شد؛ چندان که تا به امروز نیز اهالی زواره، مردمانی سخت مذهبی و برپادارنده آیین‌های شیعه – خصوصا سوگواری ایام محرم و صفر‌– هستند.

‌مسجد جامع زواره؛ سرسلسله مساجد چهار ایوانی

 
در تاریخ مساجد ایران، چهار ایوانی شدن مسجد یک نقطه عطف است. در واقع مساجد ایران ابتدا بدون ایوان و سپس با یک یا دو ایوان رو به صحن مرکزی ساخته می‌شدند و هنگامی ‌که در دوره سلجوقی تبدیل به مساجد چهار ایوانی شدند، در واقع به یکی از مراحل نهایی شکوه و کمال خود رسیدند؛ چندان که تا همین دوره قاجار اکثر مساجد بزرگ و معروف ایران چهار ایوانی بودند.

این تجربه ظاهرا اولین بار در مسجد جامع زواره رخ داد و به همین علت این مسجد را نخستین مسجد چهار ایوانی ایران می‌دانند. این مسجد شامل یک صحن مرکزی، چهار ایوان، یک گنبدخانه و دو شبستان است. طبق انتظار گنبدخانه زیباترین بخش مسجد را تشکیل می‌دهد و دارای محرابی است که حدود ۲۰۰ سال بعد از ساخت مسجد، ساخته و پرداخته‌ و احتمالا جایگزین محراب قدیمی‌تر شده است. طبق کتیبه مسجد جامع زواره که به خط کوفی نوشته شده، این بنا متعلق به سال ۵۲۹ هجری قمری است.

‌قلعه سنگ بست؛ هزار سال مقاومت

 
قلعه سنگ بست از آثار تاریخی موجود در مرکز شهر زواره است که هرچند گردشگران را به درون آن راهی نیست اما مشاهده نمای بیرونی آن نیز برای مشتاقان آثار تاریخی جالب خواهد بود. این قلعه خشتی در قرن پنجم هجری قمری؛ به روزگار حکومت سلجوقیان توسط شخصی به نام ابوعلی دهدار زواره‌ای ساخته شده است.‌ این قلعه را باید احتمالا از جمله قلعه‌های حاکم نشین به شمار آورد که حتی پس از تسخیر شهرها به دست مهاجمان به مقاومت خود ادامه می‌دادند. طبق روایت‌های قدیمی‌که میان مردم شهر سینه به سینه نقل شده است،
‌مسجد پامنار؛ یک مسجد با شش محراب

مسجد پامنار مسجدی است که از بیرون چندان قدیمی ‌و حتی جالب به نظر نمی‌رسد اما دست بر قضا یکی از جالب‌ترین مساجد ایران – و نه فقط زواره – است. البته آنچه گردشگران را از همه سوی زواره به سوی این مسجد می‌کشاند، منار آجری بلند آن است که بلندترین بنای شهر به شمار می‌آید جالب اینکه مسجد نیز نام خود را از همین مناره گرفته و مسجد پامنار خوانده می‌شود. اینجا نیز درست مانند مسجد جامع اردستان، جایگاه آتشکده‌ای متعلق به دوره ساسانی بوده که در دوره اسلامی ‌جای خود را به یک مسجد داده است. این مسجد در دوره سلجوقیان به نهایت زیبایی و بزرگی رسید و به شکل نادری دارای شش محراب گچ‌بری بسیار زیبا بود که بعدا در دوره ایلخانان مغول تزئینات‌شان تغییر کرد و احتمالا زیباتر شد.

بازار زواره؛ زیبای بی‌روح

 
بازار زواره از دیگر دیدنی‌های این شهر است که غیر از راسته تجاری، پاره‌ای بناهای تاریخی و مذهبی را در دل خود جای داده است. بخش تجاری بازار اگرچه به خوبی حفظ و مرمت شده است اما دکان‌های آن رونق خود را از دست داده و بسته شده‌اند و از این نظر، بازار به یک کالبد بی روح می‌ماند. اما حسینیه‌های سر باز و سر پوشیده بازار که یادگاری از دوره صفویه هستند، همچنان رونق دارند و در ماه‌های محرم و صفر جایگاه سوگواری و تعزیه خوانی پرشور اهالی زواره هستند.

امامزاده یحیی؛ گنبدی که دیگر نیست

 
یکی از زیارتگاه‌های معتبر زواره، بقعه امامزاده یحیی است. به روایت افراد محلی، جناب یحیی(ع) از فرزندان امام موسی کاظم(ع) بود که همراه با سفر تاریخی برادرش، امام رضا(ع) به ایران آمد و از سمت کاشان به زواره رفت اما در این منطقه توسط دشمنان اهل بیت پیامبر به شهادت رسید. جسد او را در چاهی انداختند که بعدها به زیارتگاه تبدیل شد. این زیارتگاه دارای ساختمان و گنبدی تاریخی و زیبا بود که در سال ۱۳۸۵ توسط هیات امنای امامزاده و به‌رغم مخالفت سازمان میراث فرهنگی و جلوگیری نیروی انتظامی ‌تخریب شد. هدف این عده از تخریب گنبد امامزاده ساخت یک گنبد بزرگ‌تر بود.