طاهره جمشیدیان

به گزارش پایگاه خبری ربیع، در طول تاریخ هماره زنان بسیاری بوده‌اند که در عرصه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و نظامی نقش مؤثری ایفا کرده‌اند. حضرت زینب (س) یکی از سرآمدترین و فداکارترین زنانی است که جهان به چشم خود دیده است. ‌ وی در پنجمین روز جمادی الاول سال پنجم هجری در مدینه متولد شد. ایشان در دوران کودکی خود آموخت که چگونه با سختی‌ها و دشواری‌ها مواجه شود و در مقابل ستمگران و جباران سر تعظیم فرود نیاورد. مبارزه با ظلم و ستم آموزه‌ای بود که در تمام طول زندگی بر آن استوار بودند و اگر به زندگی پربرکت ایشان نگاهی بیندازیم، این موضوع را تصدیق خواهیم کرد.

شرط حضور همیشگی در کنار برادرش نشان از روحیه ایشان برای حضور همیشگی در عرصه‌های مبارزه با ظلم دارد. این حضور در انتها باعث درهم‌شکستن هیبت حاکمان اموی شد و به بیانی اعتبار آن‌ها در هم کوبیده شد. نقش‌آفرینی و حضور در میدان مبارزه نیازمند صفات مختلفی است که می‌توان با نگاه به زندگانی پربرکت حضرت زینب (س) به آن‌ها پی برد. با این مقدمه به معرفی چند کتاب در مورد این بانوی بزرگوار می‌پردازیم:

 کتاب خاطرات فضه گزیده‌هایی از روز شمارزندگی فضه، کنیز حضرت زهرا در کنار ایشان است. آغاز کتاب مقدمه‌ای در مورد شخصیت و زندگى فضه است. از زمان ورود به خانه ایشان تا هنگام  وفات، او در خانه اهل بیت شاهد عینى نزول قرآن، نزول سفره آسمانى، ماجراى سقیفه و شهادت حضرت زهرا بود و سپس با حضرت زینب در کربلا و کوفه و شام بود. نویسنده کتاب خاطرات  فضه  ماجراهای خانه اهل بیت”س”را از زبان  خودش  بیان می‌نماید، به گونه‌ای که گویا خودش گوینده داستان  زندگى خویش است.

سید محمدرضا دربندی که پیش از این، عاشقانه‌ای از زندگی حضرت علی و حضرت فاطمه با نام زیر نگاه ماه منتشر کرده بود، این بار به سراغ کتاب “زیر نگاه آسمان” رفته که روایتی داستان گونه از واقعه عاشورا با محوریت حضرت زینب دارد.

در این کتاب حضرت زینب در نقش راوی، غروب روز عاشورا تا طلوع صبح روز بعد را روایت می‌کند و این امکان را به مخاطب می‌دهد که با نگاهی جدید با این واقعه بزرگ آشنا شود. متن کتاب زیر نگاه آسمان داستان‌گونه است و توضیحی خواندنی و جذاب از لحظاتی ارائه می‌دهد که سخت‌ترین و غم انگیزترین ساعات برای حضرت زینب و اسرای کربلاست.

از ویژگی‌های مثبت کتاب حاضر این است که واقعیت‌های تاریخی را در دل داستان جای داده و این بار مخاطب را نه به عنوان یک ناظر بیرونی بلکه همراه با حالات دگرگون حضرت زینب، با این موضوع روبه‌رو می‌کند.

این داستان به دوراز کلیشه‌های رایج، روایتی جدید برای شما تعریف می‌کند و با مطالعه آن می‌توانید صدای نجواهایی درونی حضرت زینب را بشنوید که ترکیبی از مفاهیم متناضی همچون غم و شادی، پاکی و پلیدی، آزادگی و اسارت، تاریکی و روشنی و… است. در واقع سید محمدرضا دربندی سعی کرده بدون آنکه قداست حضرت زینب از میان برود، به دور از دیدگاه‌های همیشگی و معمول، تصویری جالب و ملموس از این شخصیت ارائه بدهد و ارتباطی عاطفی و احساسی بین ایشان و مخاطب ایجاد کند.

بانوی آفتاب، عنوان کتابی به قلم مرضیه محمدزاده است که انتشارات دلیل ما آن را روانه بازار نشر کرده است. کتاب دارای دو فصل است؛ نویسنده در فصل اول زندگی حضرت زینب (س) را از بدو تولد تا شهادت امام حسین (ع) ارزیابی می‌کند. او در این بخش به ابعاد مختلف زندگانی حضرت زینب (س) از جمله مواضع و رفتارهای ایشان در دوران خلافت و… پرداخته است. در فصل دوم به دوران اسارت تا وفات اشاره شده است. در این بخش نیز به موضوعات متنوعی از زمانه و زندگی حضرت زینب (س) مانند وقایع عصر عاشورا، همراهی با کاروان شهدا، نقش ایشان در کوفه و شام، نقش ایشان در بازگشت به مدینه و قیام‌های بعد از عاشورا و… اشاره شده است.

آفتاب در حجاب، عنوان زیبایی است که سید مهدی شجاعی برای کتاب خود که شرحی داستان‌وار از گوشه عاشورایی حیات زینب کبری است، برگزیده است.

تبحر شجاعی در داستان پردازی بر کسانی که مروری بر نوشته‌های او داشته‌اند مخفی نیست، او در این نوشتار، این چیره‌گی‌اش را با چاشنی وقایع تاریخی و مستند در آمیخته تا ماحصل آن، واگویه‌ای زیبا و روان و مستند از رنجهای زینب کبری باشد.

در این کتاب، آفتاب در هجده پرتو، بر خوانندگان نور می‌افشاند و در هر پرتو، صحنه‌هایی از زندگی واقعی بانویی استوار را نمایان می‌کند. برای فرزندان شیعه، «آفتاب در حجاب» قصه‌ای تازه، ناخوانده و ناشنیده نیست. آن‌چه خواننده را بدون وقفه و تا پایان، پای کتاب می نشاند، روایتی است متفاوت که نویسنده از روزنه‌ای تازه بر آن نظر افکنده و پیش روی خواننده نهاده است. هر آن‌چه شجاعی نگاشته، بیانی نو و متفاوت از روایاتی مستند است که در مقتل‌ها، تواریخ، مناقب و مستندات گوناگون معتبر از وقایع کربلا و عاشورای ۶۱ هجری و اندکی پیش و پس از آن، چشمان تاریخ نظاره‌گر آن بوده است؛ از تاریخ طبری گرفته تا نفس المهموم، مناقب ابن شهرآشوب و …

 کتاب زینب فریاد فرمند، شامل شش فصل با عناوین «آماج مصائب»، «عروس شهادت»، «بانوی قهرمان کربلا»، «فریادی که انقلابی را کامل کرد»، «بانوی مقدس» و «حماسه پیروزی» است.

شخصیت عظیم حضرت زینب (س) از موضوعات مفعول مانده‌ای است که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است و معمولاً زندگی این شخصیت بزرگوار و تاریخ ساز به صحنه‌های مصیبت بار کربلا و شام خلاصه شده است. «زینب فریاد فرمند» ترجمه اثری از دکتر آنتوان بارا نویسنده مسیحی است که متن عربی آن اثری فاخر و منثور در ادبیات عربی به حساب می آیدو متن اصلی آن، پیش‌تر توسط شرکت چاپ و نشر بین الملل به چاپ رسیده است و در حال حاضر غلامحسین انصاری، مترجم با تجربه با قلم شیوای خود آن را به فارسی برگردانده است.

در بخشی از کتاب زیر نگاه آسمان می‌خوانیم:

در همین اثنا بود که دشمنان مانند حیوانات وحشی به سوی او هجوم بردند و آنچه که نباید می‌شد، اتفاق افتاد. حقیقتاً دیگر توان مرور آن لحظه‌ها را ندارم، در آن لحظه نزدیک بود که آسمان بر روی زمین فرود بیاید؛ کوه‌ها در حال تکه تکه شدن بودند و زمین می‌خواست همه موجودات را ببلعد. ولی خدا اراده کرده بود که همه صبر کنند و نظام عالم بهم نریزد.

بنابراین فقط آسمان تیره و تار شد. ابرهای سیاه با غرش به حرکت درآمدند و این صحنه همانی بود که در خواب دیده بودم. هیچکس نمی‌تواند حال مرا در آن لحظه درک کند؛ چگونه می‌توان ایستاد و نگاه کرد تا تنها بهانه زندگی‌ات با این وضعیت دردناک از بین برود؟ فقط خدا نگهدارم بود و کمک کرد که فرو نریزم تا بتوانم برنامه‌های بعدی را به سامان برسانم.

طاهره جمشیدیان